Πέμπτη, 24 Ιανουαρίου 2008

Θαλάσσια ρεύματα

Ως θαλάσσιο ρεύμα ορίζεται η συνεχής οριζόντια κίνηση, οριζόντια μετακίνηση μεγάλων ποσοτήτων θαλασσίου ύδατος μέσα στις εκτεταμένες υδάτινες μάζες των ωκεανών. Αυτή η κίνηση οφείλεται σε τρεις παράγοντες: στην πνοή των επιφανειακών ανέμων, στις αντιθέσεις πυκνότητας των υδάτων λόγω έντονης εξάτμισης και αλμυρότητας. Άλλοι παράγοντες είναι η διαμόρφωση των ακτών και των πυθμένων, η θέση των μεγάλων κέντρων ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας καθώς και η επίδραση της δύναμης Coriolis (δεξιόστροφη στο βόρειο ημισφαίριο και αριστερόστροφη στο νότιο).

Τα θαλάσσια ρεύματα γενικά τα διακρίνουμε στα:

  • Θερμά θαλάσσια ρεύματα, τα οποία κινούνται από τον ισημερινό προς τους πόλους και είναι θερμότερα από τα γειτονικά ύδατα.
  • Ψυχρά θαλάσσια ρεύματα, τα οποία από τους πόλους προς τον ισημερινό και είναι ψυχρότερα από τα γειτονικά του ύδατα.
  • Ρεύματα αποζημίωσης, (ή επιστρέφοντα ρεύματα) τα οποία αναπληρώνουν τις απώλειες σε νερό που υφίσταται μια θαλάσσια περιοχή από την οποία ξεκινούν θαλάσσια ρεύματα.
Eπίσης πολύ στενή είναι η σχέση μεταξύ της Γ. Κ. Α. (γενικής κυκλοφορίας ατμόσφαιρας) και των θαλασσίων ρευμάτων. Αυτή η σχέση είναι εντονότερη στα μεσαία και μεγάλα πλάτη του Ν.Ημισφαιρίου. Στα μεγάλα πλάτη του Β.Ημισφιαρίου η σχέση αυτή διαταράσσεται λόγω της μεγάλης εξάπλωσης της ξηράς.

Παγκόσμιος χάρτης με τα θαλάσσια ρεύματα

Ορισμένα θερμά θαλάσσια ρεύματα είναι τα εξής:
  • ρεύμα του κόλπου (gulf stream)
  • βορειοατλαντικό ρεύμα
  • βόρειο ισημερινό ρεύμα
  • νότιο ισημερινό ρεύμα
  • ισημερινό αντίρευμα
  • εκτροπή βορείου ειρηνικού
  • ρεύμα Γουινέας
  • ρεύμα Βραζιλίας
  • ρεύμα Μοζαμβίκης
  • χειμερινή μουσωνική εκτροπή
  • θερινή μουσωνική εκτροπή
  • κουροσίο (ιαπωνία)
  • ανατολικό αυστραλιανό ρεύμα
και ψυχρά:
  • ρεύμα Λαμπραντόρ
  • ρεύμα Καναρίων
  • ρεύμα Καλιφόρνιας
  • ρεύμα Περού
  • ανατολικό γροιλανδικό ρεύμα
  • περιανταρκτικό ρεύμα
  • ρεύμα Φώκλαντ
  • ρεύμα Μπεγκουέλα
  • δυτικό αυστραλιανό ρεύμα
  • ογιασίο (ιαπωνία)
Όσον αφορά τη φορά κίνησης των θαλασσίων ρευμάτων αυτή είναι ίδια με τη φορά των δεικτών του ρολογιού για το βόρειο ημισφαίριο ενώ στο νότιο ημισφαίριο είναι αντίθετη από τη φορά των δεικτών του ρολογιού.

Oι κλιματικές επιδράσεις των θαλασσίων ρευμάτων είναι οι εξής:

  1. δυτικές ακτές τροπικών περιοχών
  • βρέχονται από ψυχρά ρεύματα
  • χαμηλές θερμοκρασίες
  • ξηρασία, συχνές ομίχλες
2. δυτικές ακτές μέσων, μεγάλων πλατών
  • βρέχονται από θερμά ρεύματα
  • ωκεάνιο κλίμα
  • ήπιοι χειμώνες, δροσερά καλοκαίρια, μέτριες βροχοπτώσεις
  • παράδειγμα κλίμα Μ.Βρετανίας
3. ανατολικές ακτές μικρών πλατών
  • θερμά ρεύματα
  • θερμό βροχερό κλίμα
4. ανατολικές ακτές μέσων πλατών
  • θερμά ρεύματα
  • ψυχροί χειμώνες, θερμά καλοκαίρια λόγω ηπειρωτικής επίδρασης

5. ανατολικές ακτές μεγάλων πλατών
  • ψυχρά ρεύματα
  • ψυχροί χειμώνες, δροσερά καλοκαίρια
Πολύ γνωστό θαλάσσιο ρεύμα είναι το ρεύμα του Κόλπου (gulf stream).

Gulf stream

To συγκεκριμένο ρεύμα δημιουργείτε στον κόλπο του Μεξικού, και στη συνέχεια ρέει βόρεια κατά μήκος της ανατολικής ακτής των Η. Π. Α. Μεταφέρει τεράστιες ποσότητες θερμού τροπικού ύδατος στα μεγαλύτερα πλάτη. Στην περιοχή Grand Banks του Newfoundland ρέει αντίθετα και πάνω από το ψυχρό ρεύμα του Labrador. Aυτό δημιουργεί συχνές ομίχλες στην περιοχή. Στο σημείο όπου συναντιούνται τα δύο ρεύματα, το ρεύμα του κόλπου χωρίζεται στο θερμό βορειοατλαντικό ρεύμα και στο ψυχρό ρεύμα των καναρίων. Το θερμό ρεύμα του βόρειου ατλαντικού κατευθύνεται προς την Ιρλανδία, τα Βρετανικά νησιά και την Σκανδιναβία κάνοντας το κλίμα των περιοχών αυτών πολύ πιο ήπιο απ' ότι θα έπρεπε να ήταν για τα πλάτη που βρίσκονται. To ψυχρό ρεύμα των καναρίων μεταφέρει ψυχρό νερό από τα βόρεια προς τον ισημερινό. Μετατρέπεται στο θερμό βόρειο ισημερινό ρεύμα.

Ωκεάνιο μέτωπο

Το όριο που χωρίζει δύο μάζες νερού με διαφορετικές θερμοκρασίες και πυκνότητες ονομάζεται ωκεάνιο μέτωπο. Κατά μήκος του ορίου αυτού τμήματα από το ρεύμα του κόλπου αποκόπτονται σχηματίζοντας κλειστές κυκλοφορίες θερμού ή ψυχρού νερού.

Φαινόμενο ανάβλυσης (upwelling)

Κατά μήκος μερικών ακτών οι επικρατούντες άνεμοι απομακρύνουν τα επιφανειακά θερμά νερά τα οποία αντικαθίστανται από ψυχρότερα νερά που βρίσκονται κάτω από αυτά. Τα νερά αυτά (ψυχρά) είναι πλούσια σε φυτοπλαγκτόν και οξυγόνο (ιδανικοί τόποι αλιείας).

Φαινόμενο Ekman

Όταν πνέει άνεμος το επιφανειακό νερό τίθεται σε κίνηση με τη δύναμη coriolis να το κατευθύνει προς τα δεξιά (Β.Ημισφαίριο). Σταδιακά ξεκινώντας από την επιφάνεια το νερό θα επιβραδύνει στρίβωντας προς τα δεξιά. Σε βάθος περίπου 100 μέτρων θα κινηθεί προς διεύθυνση αντίθετη από αυτή του επιφανειακού νερού.

4 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΕ ΕΧΕΙ ΠΕΙΣΗ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΛΟΓΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ (ΕΙΤΕ ΘΕΡΜΩΝ ΕΙΤΕ ΨΥΧΡΩΝ ΚΑΙ ΟΠΟΙΑΣΔΗΠΟΤΕ ΑΛΜΥΡΟΤΗΤΑΣ)ΔΕΝ ΑΝΑΚΑΤΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΥΠΟΛΟΙΠΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ. ΠΙΣΤΕΥΩ ΟΤΙ ΑΝ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΟΥΜΕ ΝΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΥΜΕ ΕΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΣΕ ΜΙΑ ΠΥΣΗΝΑ ΦΤΙΑΧΝΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΟΛΑ ΤΑ ΑΛΛΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΑ ΜΕ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΔΕΝ ΘΑ ΚΑΤΑΦΕΡΟΥΜΕ ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΤΙΠΟΤΑ, ΔΗΛΑΔΗ ΑΝ ΣΕ ΜΙΑ ΠΥΣΗΝΑ ΓΕΜΑΤΗ ΜΕ ΚΡΥΟ ΝΕΡΟ ΕΧΟΥΜΕ ΕΝΑΝ ΣΩΛΗΝΑ ΠΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΟΜΙΟ ΤΟΥ ΝΑ ΒΓΑΙΝΕΙ ΖΕΣΤΟ ΝΕΡΟ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΞΕΚΙΝΟΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΟΜΙΟ ΤΟΥ ΣΩΛΗΝΑ ΤΟ ΖΕΣΤΟ ΝΕΡΟ ΘΑ ΑΡΧΙΣΕΙ ΝΑ ΧΑΝΕΙ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΩΣ ΘΑ ΑΝΑΚΑΤΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΠΥΣΗΝΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟ ΣΗΜΕΙΟ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΘΑ ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΝΕΡΟ, ΑΥΤΟ ΘΑ ΣΥΜΒΕΝΕΙ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΑΝ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΠΥΣΗΝΑΣ ΕΙΝΑΙ ΓΛΥΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΟΥ ΣΩΛΗΝΑ ΑΡΜΥΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΑΠΟΔΟ, Η ΑΝ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΠΙΣΥΝΑΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΟΥ ΣΩΛΗΝΑ ΜΕ ΠΛΑΚΤΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΑΠΟΔΟ, Η ΟΠΟΙΟΝ ΑΛΛΟ ΣΥΝΔΙΑΣΜΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ,ΣΤΗΝ ΘΑΛΑΣΣΑ ΟΜΩΣ ΤΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΑΥΤΑ ΔΕΝ ΑΝΑΚΑΤΟΝΟΥΝ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΤΟΣΟ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΑΥΤΗΣ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ ΕΙΝΑΙ ΘΕΡΜΑ ΕΙΤΕ ΕΙΝΑΙ ΨΥΧΡΑ ΕΙΤΕ ΕΙΝΑΙ ΓΛΥΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΕΙΤΕ ΜΕ ΠΟΛΛΑ ΑΛΑΤΑ.

ΓΙΑΤΙ;

spetsos είπε...

Καλησπέρα παιδιά. Πρώτη φορά στο blog σας και έχω μια ερώτηση.

Ποιες είναι οι υδάτινες μάζες που συμμετέχουν στην κυκλοφορία-στρωμμάτωση του Ατλαντικού Ωκεανού;

Ευχαριστώ πολύ εκ των προτέρων!

cheers and keep goin'!

Ανώνυμος είπε...

Πως περνανε τα ρευματα του Ατλαντικου στην Μεσογειο΄?

Ανώνυμος είπε...

Πως σχηματιζονται τα θαλασσια ρευματα?